MARIA SIENKO

Stopień naukowy: doktor

Stanowisko: adiunkt w Katedrze Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego

Funkcje: kierownik Pracowni Edukacji Regionalnej

Zainteresowania naukowe i problematyka badań:

– przejawy i skutki ideologizacji nauczania literatury w czasach PRL-u oraz próby wychodzenia poza ciasny gorset celów wychowania socjalistycznego; dyskusje wokół zagadnień nauczania i wychowania z tego okresu;

– literatura piękna oraz postacie wielkich Polaków w programach i podręcznikach szkolnych   z lat 1945–1989;

– Krzyżacy Henryka Sienkiewicza w szkolnym obiegu czytelniczym;

– współczesne uwarunkowania edukacji literackiej (zmiany w zakresie rozumienia
i realizacji formacyjnych celów edukacji literackiej; unowocześnianie sposobów kształcenia polonistycznego; kultura audiowizualna jako istotny kontekst kształcenia literackiego);

– nowohuckie kłopoty z tożsamością; (post)socjalistyczne miasto/dzielnica w kulturze i edukacji regionalnej;

– edukacja regionalna wobec wielo- i międzykulturowości.

Wybrane publikacje

Monografia autorska:

  1. Polonistyka szkolna w gorsecie ideologii. Dyskusje wokół wychowania literackiego w latach 1944–1989, Kraków 2002.

Współredakcja monografii wieloautorskich:

  1. Kształcenie sprawności językowej i komunikacyjnej. Obraz badań i działań dydaktycznych, pod red. Z. Urygi i M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP 2005 [seria NOWOCZESNA SZKOŁA, t. 13].
  2. Wiązanie kształcenia językowego z literacko-kulturowym w gimnazjach i liceach, pod red. Z. Urygi, R. Jedlińskiego, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe AP 2007 [seria NOWOCZESNA SZKOŁA, t. 16].
  3. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, nr71. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae. Pertinentia I, red. M. Jędrychowska,
    M. Sienko, J. Waligóra, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2010.
  4. Chopin w polskiej szkole i kulturze, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, R. Ławrowska, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2011 [seria: WIELCY POLACY W KULTURZE I EDUKACJI].
  5. Kłopotliwe pamiątki. Trud dziedziczenia, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2012 [seria: REGION – EDUKACJA – KULTURA, nr 4].
  6. Kiedy przekraczanie granic pozwala myśleć inaczej. Maria Skłodowska-Curie, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, M. Pamuła-Behrens, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2013 [seria: WIELCY POLACY W KULTURZE I EDUKACJI].
  7. Historia – pamięć – tożsamość w edukacji humanistycznej. Tom 2: Literatura i kultura, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo LIBRON 2013.
  8. Krajobrazy pamięci – pamięć krajobrazu, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2014 [seria: REGION – EDUKACJA – KULTURA, nr 6].
  9. Dwory i dworki w kulturze regionu krajobrazu, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2015 [seria: REGION – EDUKACJA – KULTURA, nr 7].
  10. Inny w edukacji i kulturze regionu, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP [w druku].

Rozdziały w monografiach wieloautorskich:

  1. Między literaturą a filmem, [w:] Drogi i ścieżki polonistyki gimnazjalnej, pod red. Z. Urygi i Z. Budrewicz, Kraków 2001, s. 113–125.
  2. Ku porozumieniu i rozumieniu. Wartościowanie tekstów literackich w wypowiedziach uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum a praktyka edukacyjna, [w:] Kształcenie sprawności językowej i komunikacyjnej. Obraz badań i działań dydaktycznych, pod red. Z. Urygi i M. Sienko, Kraków 2005 [seria NOWOCZESNA SZKOŁA, t. 13], s. 119–137.
  3. Za co młodzież Polski Ludowej miała kochać i szanować wieszcza? Twórczość Adama Mickiewicza w programach i podręcznikach szkolnych po 1945 roku, [w:] З краю навагрудскага… (малая айчына ў жыцці і творчасці Адама Міцкевіча), пад рэд. праф. С.П. Мусіенкі, Γродна 2006, s. 370–378.
  4. Uczeń jako odbiorca w podręcznikach do kształcenia literackiego i językowego dla szkół zawodowych, [w:] Między szkołą a uniwersytetem. Odbiorcy w nowych podręcznikach dla reformującej się szkoły, pod red. M. Kwiatkowskiej-Ratajczak i W. Wantuch, Poznań 2008, s. 183–192.
  5. Zadania formacyjne w katechizmach dla gimnazjalistów – spojrzenie polonisty, [w:] Język katechezy, pod red. R. Przybylskiej i w. Przyczyny. Seria: Teolingwistyka 5, Tarnów 2008.
  6. Fotografia jako zapis wspólnotowych doświadczeń (na przykładzie Nowej Huty, [w:] I Dydaktyczny Wiatr od Morza. Różnorodne aspekty kształcenia kulturowej kompetencji, red. G. Różańska, Ustka 2009(2010), s. 303–327.
  7. Przestrzeń wolności i odpowiedzialności w pracy naukowo-dydaktycznej Władysława Szyszkowskiego, [w:] Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae. Pertinentia II (Folia 79), red. M. Jędrychowska, D. Łazarska, E. Mikoś, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2010, s. 200–209.
  8. „Dusza polskiego ludu”. Chopin w antologiach szkolnych z lat 1945–1989, [w:] Chopin w polskiej szkole i kulturze, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, R. Ławrowska, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2011, s. 233–247.
  9. Polonista wobec zjawisk kultury regionalnej (na przykładzie Nowej Huty), [w:] Osoba nauczyciela. Polonista przewodnikiem ucznia po meandrach wiedzy, red. G. Różańska, Radom: Instytut Naukowo-Wydawniczy „SPATIUM” 2011, s. 193–211.
  10. Nowa Huta – miejsce, które stygmatyzuje mieszkańców, [w:] Kłopotliwe pamiątki. Trud dziedziczenia, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2012, s. 55–74.
  11. Miasto obok metropolii. Nowej Huty kłopoty z tożsamością, [w:] Okolice metropolii. Tożsamość – edukacja – kultura 5, red. Z. Budrewicz, M. Kania, Kraków: Dom Wydawnictw Naukowych 2012, s. 27–42.
  12. „Lewy profil uczonej”. Maria Skłodowska-Curie w służbie polonistyki socjalistycznej, [w:] Kiedy przekraczanie granic pozwala myśleć inaczej. Maria Skłodowska-Curie, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, M. Pamuła-Behrens, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2013 [seria: WIELCY POLACY W KULTURZE I EDUKACJI], s. 64–91.
  13. Nadal krzepią polskie serca… Czy i jak omawiać dziś w szkole „Krzyżaków” Sienkiewicza?, [w:] Historia – pamięć – tożsamość w edukacji humanistycznej. Tom 2: Literatura i kultura, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo LIBRON 2013, s. 263–282.
  14. Krajobraz, który nosi się w sobie. Krajobrazy pamięci i pamięć komunikacyjna
    w polonistycznej edukacji regionalnej (na przykładzie Nowej Huty)
    , [w:] Krajobrazy pamięci – pamięć krajobrazu, red. Z. Budrewicz, M. Sienko, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2014 [seria: REGION – EDUKACJA – KULTURA, nr 6], s. 283-302.
  15. Nowa Huta ma głos. Projekty społeczno-artystyczne a proces kształtowania lokalnej tożsamości, [w:] Kraków: miejsc i tekst, red. A. Ogonowska, M. Roszczynialska, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas 2014, s. 213-224.
  16. „Zarządzanie” szkolnym kanonem lekturowym na przykładzie Krzyżaków Henryka Sienkiewicza (lata 1944–2013),[w:] Narodowe i europejskie dziedzictwo kulturowo-literackie w programach nauczania i podręcznikach szkolnych, praca zbior. pod red. B. Kędzi-Klebeko, L. Jazownika, B. Louichon, Zielona Góra: Księgarnia Akademicka 2014, s. 41-59.
  17. „Język polski” jako przedmiot nauczania w opinii uczniów szkół gimnazjalnych i podstawowych [art. oprac. wspólnie z Z. Budrewicz], Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Didacticam Litterarum Polonarum et Linguae Polonae Pertinentia V, red. Z. Budrewicz, D. Łazarska, Kraków: Wydawnictwo Naukowe UP 2014, s. 77-94.
  18. „Częściowo niepotrzebny”? Rola „języka polskiego” w ocenie uczniów szkół gimnazjalnych i podstawowych [art. oprac. wspólnie z Z. Budrewicz], [w:] Polonistyka dziś – kształcenie dla jutra. T. 1,  red. K. Biedrzycki, W. Bobiński, A. Janus-Sitarz, R. Przybylska; współpr. red. A. Kania, E. Strawa, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas” 2014, s. 139-151.
  19. Podręcznikowi „Krzyżacy” jako wykładnik poznawczej i formacyjnej wartości powieści Henryka Sienkiewicza, [w:] Henryk Sienkiewicz w szkole, bibliotece i muzeum, pod red. T. Bujnickiego i J. Majchrzaka, Warszawa: Wydawnictwo DiG 2015, s. 175-194 [Seria: Sienkiewicz – nowe odczytania, nr 3].
  20. Dawna i nowa tęsknota za dworkiem. Dialog wartości w kształceniu kulturowym, [w:] Dwory i dworki w kulturze regionu, pod red. Z. Budrewicz i M. Sienko,Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego 2015, s. 256-284.
  21. Polonistyki regionalnej szanse na dialog międzykulturowy [art. oprac. wspólnie z Z. Budrewicz], [w:] Edukacja polonistyczna jako zobowiązanie. Powszechność i elitarność polonistyki. Tom I, red. nauk. E. Jaskółkowa, D. Krzyżyk, B. Niesporek-Szamburska, M. Wójcik-Dudek przy współpracy D. Jagodzińskiej i A. Zok-Smoły, Katowice 2016527-543.

Artykuły w czasopismach punktowanych, polskich i zagranicznych:

  1. Fotografia w regionalnej edukacji polonistycznej. Przypadek szczególny: Nowa Huta, „Studia de Cultura III. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis”. Folia 112, red. B. Skowronek, 2012, s. 56–65.
  2. Marie Skłodowska-Curie au service de l’enseignement socialiste polonais, „Synergies Pologne”, coordonne par K. Karpińska-Szaj et J. Zając, anne 2012, no 9, pp. 299–241.

Wybrane konferencje:

Czynny udział – referaty:

  1. Polonista wobec zjawisk kultury regionalnej (na przykładzie Nowej Huty) – II DYDAKTYCZNY WIATR OD MORZA nt.: Osoba nauczyciela w edukacji polonistycznej, Ustka 27–29 maja 2010 r. Organizator: Instytut Polonistyki Akademii Pomorskiej w Słupsku.
  2. „Dusza polskiego ludu”. Chopin w antologiach szkolnych z lat 1945–1989 – Konferencja naukowa: Chopin w polskiej szkole i kulturze, Kraków, 25–26 października 2010 r. Organizatorzy: Instytut Filologii Polskiej i Instytut Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.
  3. Fotografia w regionalnej edukacji polonistycznej. Przypadek szczególny: Nowa Huta – Konferencja naukowa: Wokół fotografii, Kraków, 17–18 listopada 2010 r. Organizator: IFP UP Kraków, Pracownia Edukacji Medialnej.
  4. Nowa Huta – miejsce, które stygmatyzuje mieszkańców – Konferencja naukowa: Kłopotliwe pamiątki. Trudne dziedzictwo, Bukowno, 2–3 czerwca 2011 r.; Organizatorzy: IFP (Pracownia Edukacji Regionalnej) i Miejski Ośrodek Kultury w Bukownie.
  5. „Lewy profil” uczonej. Maria Skłodowska-Curie w służbie polonistyki socjalistycznej – Konferencja naukowa: Kiedy przekraczanie granic pozwala myśleć inaczej. Maria Skłodowska-Curie, zorganizowana przez Pracownię Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej i Instytut Neofilologii UP Kraków; Kraków, 25–26.10.2011 r.
  6. Przestrzeń, pamięć, tożsamość w polonistycznej edukacji regionalnej(na przykładzie Nowej Huty) – Konferencja naukowa: Krajobrazy pamięci – pamięć krajobrazu
    z cyklu: Region – Edukacja – Kultura, zorganizowana przez Pracownię Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków i Miejski Ośrodek Kultury
    w Bukownie; Bukowno, 14–15.06.2012 r.
  7. Nowa Huta ma głos. Projekty społeczno-artystyczne a proces kształtowania lokalnej tożsamości – Konferencja naukowa: Kraków w tekstach literackich i przekazach medialnych, zorganizowana przez Katedrę Mediów i Badań Kulturowych Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków; Kraków 26–27.09.2012 r.
  8. Czy i jak omawiać dziś w szkole „Krzyżaków” Sienkiewicza? – konferencja naukowa: Historia – Pamięć – Tożsamość w edukacji humanistycznej, zorganizowana przez IFP oraz Instytut Historii UP Kraków przy współpracy z Europejską Siecią Pamięć
    i Solidarność
    ; Kraków 5–6.12.2012 r.
  1. „Częściowo niepotrzebny”? Rola języka polskiego w ocenie uczniów szkół gimnazjalnych i podstawowych [referat przygotowany wspólnie z Z. Budrewicz] – Kongres Dydaktyki Polonistycznej: Polonistyka dziś – kształcenie dla jutra. Diagnozy i perspektywy, zorganizowany przez Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 20–23.11.2013 r.
  2. Dawna i nowa tęsknota za dworkiem. Dialog wartości w kształceniu kulturowym – konferencja naukowa: Dwory i  dworki  w kulturze regionu, zorganizowana przez Pracownię Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie oraz Miejski Ośrodek Kultury w Bukownie, Bukowno, 29-30 maja 2014 r.
  3. Podręcznikowi „Krzyżacy” jako wykładnik poznawczej i formacyjnej wartości powieści Henryka Sienkiewicza – konferencja naukowa: Henryk Sienkiewicz w szkole, bibliotece, muzeum, zorganizowana przez Wydział „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego przy współudziale Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków, 10-11.04.2014 r.
  1. Kryzys i potrzeba wspólnoty. Szanse polonistyki regionalnej na partnerski dialog międzykulturowy [referat przygotowany wspólnie z Z. Budrewicz] – II Kongres Dydaktyki Polonistycznej: Edukacja polonistyczna jako zobowiązanie. Powszechność
    i elitarność polonistyki
    , Uniwersytet Śląski w Katowicach, 18-21.11.2015 r.

Współorganizacja konferencji:

  1. Chopin w polskiej szkole i kulturze, Kraków, 25–26 października 2010 r. Organizatorzy: Instytut Filologii Polskiej oraz Instytut Pedagogiki Przedszkolnej
    i Szkolnej Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie przy współpracy Biura Obchodów Roku Chopinowskiego 2010 Chopin2010
  1. Kłopotliwe pamiątki. Trudne dziedzictwo. Konferencja z cyklu: Region – Edukacja – Kultura, Bukowno, 2–3 czerwca 2011 r. Organizatorzy: Pracownia Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków i Miejski Ośrodek Kultury
    w Bukownie.
  2. Kiedy przekraczanie granic pozwala myśleć inaczej. Maria Skłodowska-Curie, Kraków, 25–26 października 2011 r. Organizatorzy: Pracownia Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej i Instytut Neofilologii UP Kraków.
  3. Krajobrazy pamięci – pamięć krajobrazu. Konferencja z cyklu: Region – Edukacja – Kultura, Bukowno, 14–15 czerwca 2012 r. Organizatorzy: Pracownia Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków i Miejski Ośrodek Kultury
    w Bukownie.
  4. Historia – Pamięć – Tożsamość w edukacji humanistycznej; Kraków 5–6 grudnia 2012 r. Organizatorzy: Instytut Filologii Polskiej oraz Instytut Historii UP Kraków przy współpracy z Europejską Siecią Pamięć i Solidarność.
  5. Dwory i dworki w kulturze regionu. Konferencja z cyklu: Region – Edukacja – Kultura, Bukowno, 29-30 maja 2014 r. Organizatorzy: Pracownia Edukacji Regionalnej Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków i Miejski Ośrodek Kultury
    w Bukownie.
  1. Rabka w literaturze, literaci w Rabce (26-27.05.2017 r.), Rabka, 26-27.05.2017 r. Organizatorzy: Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego Instytutu Filologii Polskiej UP Kraków oraz Stowarzyszenie Kulturowy Gościniec z Rabki-Zdroju.

Współpraca z:

  • – Dyrekcją Wydziału Kultury Urzędu Miasta Krakowa, pracownikami Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Miejskim Ośrodkiem Kultury w Bukownie przy organizacji cyklicznych konferencji: Region – Edukacja – Kultura
  • – Małopolskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Krakowie oraz Wydziałem Edukacji Urzędu Miasta Krakowa – referat na konferencji dla nauczycieli: Wykorzystanie oferty kulturalnej Krakowa w nauczaniu przedmiotów humanistycznych (27.03. 2008 r.)
  • – Krakowskim Oddziałem PTTK prelekcja dla laureatów wojewódzkiego etapu Konkursu Krajoznawczego „Poznajemy Ojcowiznę” (2010 r. Organizator: Krakowski Oddział PTTK)
  • – Zespołem Szkół Ogólnokształcących nr 51 w Krakowie – udział w jury XI Międzyszkolnego Konkursu Pięknego słowa „Mój Kraków”. Organizator: ZSO nr 51 w Krakowie przy współpracy Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i Rady Dzielnicy V Krowodrza (11.01.–20.03.2012 r.);
  • – Stowarzyszeniem Kulturowy Gościniec z Rabki-Zdroju.

Nagrody i wyróżnienia:

  • – wyróżnienie w Konkursie im. Klemensa Szaniawskiego na najlepszą pracę doktorską w dziedzinie literaturoznawstwa w roku 2002. Konkurs zorganizowany przez Fundację Stefana Batorego oraz Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk
  • – nagroda zespołowa II stopnia za pracę zbiorową Kształcenie sprawności językowej
    i komunikacyjnej. Obraz badań i działań dydaktycznych
    , pod red. Z. Urygi i M. Sienko, Kraków 2006 r. [seria NOWOCZESNA SZKOŁA, nr 13], przyznana przez Rektora AP Kraków
  • – dyplom uznania i podziękowania za udział w obchodach Roku Chopinowskiego – Chopin 2010 przyznany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego w 2011 r.
  • – nagroda zespołowa III stopnia za redakcję monografii wieloautorskich i organizację konferencji naukowych przyznana przez Rektora UP w 2012 r.

Kontakt: marysienko@interia.pl